Giới thiệu Hoạt động siêng môn, nghiệp vụCông tác trưng bàyTin tức Trưng bày Trưng bày siêng đềNghiên cứu vãn Khảo cổ họcẤn phẩmDự án BTLSQG Thông tin hữu ích Hỗ trợ
Bước sang cầm cố kỷ XVI, công ty Lê bắt đầu suy yếu dần, quan trọng đặc biệt dưới những triều vua Lê Uy Mục (1505-1509), Lê Tương Dực (1510-1516), nhà nước trung ương sa sút cấp tốc chóng. Nhà vua và hoàng tộc đua nhau ăn chơi xa xỉ. Sự hung ác của vua này đã làm cho một số sứ thần đơn vị Minh điện thoại tư vấn là vua quỷ.

Bạn đang xem: Năm 1527 vương triều mạc được thành lập


Thời vua Uy Mục, bầy quý tộc ngoại say đắm kết thành bè lũ lộng hành, giết hại nhiều công thần cùng tôn thất không cùng phe phái như Thượng thư Đàm Văn Lễ, Đô ngự sử Nguyễn quang đãng Bật,… Năm 1509, những người dân trong hoàng phái bị thất gắng chạy vào Thanh Hóa tập thích hợp lực lượng kéo về Thăng Long làm thịt Uy Mục và đàn ngoại thích, đưa Lê Oanh, con cháu Lê Thành Tông, lên ngôi vua tức là Tương Dực.

Vua Lê Tương Dực (1510-1516) tính tình hung bạo, lại hoang dâm vô độ, bốn thông đối với cả các cung nga triều trước. Sứ thần nhà Minh nhấn xét Tương Dực “nhà vua tính hiếu dâm như tướng tá lợn, loạn vong không còn lâu nữa”. Thời gian bấy giờ, những năm mất mùa, nhân dân hiện giờ đang bị đói khổ, tuy vậy vua Tương Dực vẫn kêu gọi nhân dân xây dựng các cung điện. Câu hỏi xây dựng ra mắt trong những năm rất là tốn kém, nhân dân vô cùng khổ cực, đàn quý tộc, quan liêu lại ra sức vơ vét của nả của nhân dân. Vua lo nạp năng lượng chơi xa xỉ, bất lực, gần như quyền hành đều nằm trong tay tướng mạo Trịnh Duy Sản. Năm 1516, Duy Sản giết thịt Tương Dực, lập quang quẻ Trị new 8 tuổi lên ngôi, chưa được 3 ngày lại giết Quang Trị. Sự siêng quyền, lộng hành của Trịnh Duy Sản đã mang lại tình trạng mâu thuẫn trong vương triều với tranh giành quyền vị, tấn công giết lẫn nhau thường xuyên trong suốt hơn 10 năm trời dưới thời Chiêu Tông. Năm 1516, Trịnh Duy Sản lập Lê Ỷ đăng vương vua, tức vua Lê Chiêu Tông (1516-1522), bao gồm niên hiệu là quang Thiệu, Thống Nguyên. Chiêu Tông nhu nhược, thiếu thốn quyết đoán, những đại thần, tướng tá trong triều đem quân tiến công giết lẫn nhau, tiến công vào cả khiếp thành, Chiêu Tông đề nghị bỏ chạy.

*

Thái Tổ Mạc Đăng Dung (1483-1541).

Lợi dụng sự suy yếu, đổ nát của triều đình trung ương, bầy quan lại địa chủ những địa phương ra mức độ quấy nhiễu, bóc lột nhân dân. Vày đó, đang dẫn đến những cuộc khởi nghĩa của nông dân nổ ra ở một vài nơi: Cuộc khởi nghĩa ở khiếp Bắc (1511) do Thân Duy Nhạc với Ngô Văn Tống cố gắng đầu, cuộc khởi nghĩa ngơi nghỉ Sơn Tây, Hưng Hóa (năm 1511) vì Trần Tuân chỉ huy, cuộc khởi nghĩa ở nghệ an (năm 1512) của Lê Hy, Trịnh Hưng, cuộc khởi nghĩa sinh sống Hà Tây (năm 1516) của Phùng Chương, cuộc khởi nghĩa è cổ Cao sống Đông Triều (Quảng Ninh) kéo dãn từ 1516-1517 chiếm cứ cả một vùng lạng Sơn, tởm Bắc, Hải Dương. Quân khởi nghĩa cha lần tấn công vào ghê thành, vua buộc phải chạy vào Thanh Hóa. Một trong những cuộc nổi dậy của nhân dân đang nổ ra nghỉ ngơi Tuyên Quang, Thái Nguyên, Thuận Hóa trong số năm 1520-1521,... Mang đến mãi tới năm 1522, những cuộc chống chọi vũ trang của nhân dân ngăn chặn lại triều đình phong kiến thối nát new bị dập tắt.

Năm 1517, è cổ Chân trực thuộc phái Trịnh Tuy đánh bại Nguyễn Hoằng Dụ và sở hữu binh quyền trong triều. Năm 1518, Chiêu Tông giết nai lưng Chân, bởi vì vậy phe cánh của Chân nổi dậy đánh phá kinh thành Thăng Long, vua Chiêu Tông phải cho tất cả những người sang hải dương mời Mạc Đăng Dung về giúp với trao hầu như binh quyền cho ông. Mạc Đăng Dung về Thăng Long sẽ lợi dụng xích míc và xung bất chợt giữa các phe phái để bài trừ dần các thế lực đối lập, tập trung quyền hành vào tay mình. Sau khoản thời gian diệt trừ bầy Lê Do, Trịnh Tuy, Nguyễn Sư, dụ hàng bọn Hoằng Duy Nhạc, Nguyễn Kinh, Nguyễn Ánh, Mạc Đăng Dung nắm đa số quyền hành. Tự khi giữ lại chức Thái phó (1521), Mạc Đăng Dung lấn át vua Lê, trừ bỏ những người thân cận nhà vua. Chiêu Tông vứt trốn lên vùng tô Tây, dựa vào các lực lương trung thành với mình chống lại. Mạc Đăng Dung vượt mặt vua Chiêu tông rồi cùng các quan trong triều lập Hoàng Đệ Xuân đăng quang vua, tức Cung Hoàng (niên hiệu Thống Nguyên) (1522- 1527). Năm 1527, Mạc Đăng Dung bắt Cung Hoàng buộc phải nhường ngôi mang lại mình, lập ra triều Mạc.

*

Tương truyền cùng với thanh Đại long đao này, Mạc Đăng Dung sẽ bình dương thế và dựng lên vương triều Mạc.

Mạc Đăng Dung quê nơi bắt đầu ở buôn bản Cao Đôi, huyện Bình Hà (nay thuộc xóm Lũng Động, thị xã Chí Linh, thức giấc Hải Dương). Tiên sư cha bảy đời là Mạc Đĩnh Chi, Trạng nguyên triều Trần. Đến đời thứ tứ chuyển về làng mạc Cổ Trai, huyện Nghi Dương (nay thuộc xóm Ngũ Đoan, thị trấn Kiến Thuỵ, thành phố Hải Phòng). Thủa nhỏ, mái ấm gia đình Mạc Đăng Dung có tác dụng nghề đánh cá. Nhờ tất cả sức khoẻ và tốt võ mà thi đỗ Lực sỹ. Năm 1508, thời Lê Uy Mục, được sung làm cho Đô lãnh đạo sứ vệ Thần vũ. Trong vòng hơn 10 năm, trải qua bố triều vua, do bao gồm công bọn áp những cuộc nổi dậy và dẹp loạn trong triều, Mạc Đăng Dung gấp rút được phong cho tước hiệu tối đa của nhà Lê (Vũ Xuyên bá: năm 1511; Vũ xuyên hầu: năm 1518; Minh quận công: năm 1519; Nhân quốc công: năm 1521; An Hưng vương: năm 1527).

Xem thêm: Kiếp Nhân Sinh Là Gì - Kiếp Nhân Sinh Điều Gì Là Quý Giá Nhất

Mở đầu một vương vãi triều mới trong toàn cảnh chính trị không thuận lợi, đơn vị Mạc triệu tập củng cố chính quyền và kỷ cương non sông vốn đang trở buộc phải vô cùng rệu rã bằng cách tổ chức lại máy bộ quan lại. Triều đình công ty Mạc cũng có đủ những ban văn võ, dẫn đầu là vua. Bộ máy chính quyền của nhà Mạc từ tw đến các địa phương được tổ chức theo quy mô một đơn vị nước quân khinh suất liêu trung ương tập quyền chăm chế như ở cầm kỷ XV. Hệ thống luật pháp hoàn bị của phòng Lê về cơ bản vẫn được duy trì, tuy thế vào cuối năm 1528 Mạc Đăng Dung đã giao mang lại Nguyễn Quốc Hiến coi xét kiểm soát và điều chỉnh lại cho phù hợp với tình trạng mới, đặc biệt là các chính sách liên quan mang đến điền chế, lộc chế. Để tất cả quân đội khỏe khoắn và lãnh đạo thống nhất, nhà Mạc đã kiểm soát và chấn chỉnh binh chế, phiên chế, tổ chức triển khai lại lực lượng những vệ, phủ, sở, ty. đơn vị Mạc đề ra 4 vệ Hưng Quốc, Chiêu Vũ, Cẩm Y, Kim Ngô. Tư vệ này thống lĩnh toàn bộ quân đội thường trực ở ghê thành và 4 trấn đặc trưng (Hải Dương, tô Nam, sơn Tây cùng Kinh Bắc). Ngoại trừ ra, quân ở những đạo được phiên chế thành những đơn vị trực nằm trong vào 5 phủ. đơn vị Mạc chế tạo đội ngũ quan tiền lại mới trung thành với chủ với triều đại mình, nhà Mạc sẽ đẩy mạnh chế độ thi cử. Trong suốt thời kỳ trị vì, công ty Mạc đã tổ chức các kỳ thi liên tục, mọi đặn tía năm một lần, kể cả khi có cuộc chiến tranh với nam Triều. Năm 1529, tổ chức thi Hội đầu tiên tuyển chọn được 55 tiến sỹ cấp đệ, với đồng tiến sĩ, trong số này còn có những trí thức kỹ năng như Trạng nguyên Đỗ Tông, Bảng nhãn Nguyễn Hãng. Nhìn trong suốt thời kỳ trị bởi vì (1527-1592) đơn vị Mạc tổ chức toàn bộ được 22 kỳ thi Hội, tuyển chọn lựa được 499 ts và 13 trạng nguyên.

*

Chân đèn bởi gốm - một tác phẩm nghệ thuật và thẩm mỹ điển hình ở trong phòng Mạc.

Làm vua được 3 năm, Mạc Đăng Dung nhịn nhường ngôi cho bé là Mạc Đăng Doanh, lên có tác dụng Thái Thượng hoàng. Trong tầm 5 năm đầu, nhà Mạc đã cố gắng đưa tình hình dần đi vào thế ổn định định. Mặc dù có cách biểu hiện không thiện cảm với triều Mạc nhưng các tác trả Đại Việt sử cam kết toàn thư, lúc chép những sự kiện trong quy trình này đã tất cả nhận xét: “Từ đấy, người bán buôn và kẻ đi đường hồ hết đi tay không, ban đêm không còn trộm cướp, trâu bò thả chăn không phải đem về... Trong khoảng vài năm, người đi hàng không nhặt của rơi, cổng ngoài chưa phải đóng, được mùa liên tiếp, trong cõi lâm thời yên".

Nếu như cơ chế đối nội có một số mặt tích cực, tháo mở, chế tạo tiền đề cho sự cách tân và phát triển của đất nước về mặt kinh tế và văn hoá, thì cơ chế đối ngoại, tuyệt nhất là trong quan hệ nam nữ với nhà Minh, nhà Mạc lại tỏ ra rất là lúng túng. Vương triều Mạc vẫn phạm bắt buộc một sai lầm vô cùng cực kỳ nghiêm trọng là đầu mặt hàng nhục nhã công ty Minh.

*

Cổng Tây Môn - di tích lịch sử thành đơn vị Mạc nghỉ ngơi Tuyên Quang.

Lợi dụng thực trạng rối loạn làm việc Đại Việt, công ty Minh thường cho người sang dọa dẫm, sách nhiễu. Lo sợ lực lượng cựu thần đơn vị Lê và ước ao tranh thủ sự ủng hộ trong phòng Minh, trước những hành động như thế, công ty Mạc chọn phương án thoả hiệp, đem xoàn bạc, châu báu đút lót để được yên ổn. Được thể bên Minh càng lấn tới. Sau khoản thời gian biết tin các lực lượng cỗ vũ triều Lê đã tìm được nam nhi Lê Chiêu Tông là Lê Duy Ninh để tôn lên làm vua, năm 1537, vua Minh sai rán Loan cùng Thượng thư cỗ Binh Mao Bá Ôn đem một đạo quân xuống vùng biên cương phía nam và phao tin vẫn đánh Đại Việt. Trong tình nạm bức bách và mong mỏi được đơn vị Minh công nhận để yên trung ương đối phó với lực lượng cựu thần bên Lê, công ty Mạc đang phải thỏa mãn nhu cầu những yêu thương sách ở trong phòng Minh. Năm 1540, Mạc Đăng Dung với 40 viên quan đem sổ sách lên tận cửa Nam Quan nhằm nộp và trả lại nhà Minh đất 5 cồn vùng Đông Bắc, vốn được sáp nhập vào Đại Việt từ cố kỉnh kỷ XV. Câu hỏi làm này của Mạc Đăng Dung đã gây ra sự bất bình trong vô số nhiều quan lại với dân chúng, khiến nhà Mạc từ từ lâm vào tình nuốm cô lập và đại bại trong trận đánh tranh với nam triều. Những người dân ủng hộ triều Lê ngày càng gồm điều kiện tiện lợi để tập đúng theo lực lượng phòng lại.

Việc nhà Mạc thay thế sửa chữa một công ty Hậu Lê không còn đủ năng lượng và bị thiên hạ đáng ghét là tất yếu của định kỳ sử. Nếu cái họ Mạc không nổi lên thì các dòng họ cố tộc khác cũng làm cho điều tương tự trong bối cảnh lúc đó. Thời kỳ cực thịnh của Mạc Thái Tông cho thấy thêm năng lực trị nước của phòng Mạc không thua kém nhà Lê. Đời sống dân chúng no đủ, xóm hội ổn định. Theo sử sách, thời Mạc không tồn tại một cuộc khởi nghĩa dân cày nào. Điều đó cho thấy nhà Mạc lấy được lòng dân.

*

quần thể tưởng niệm vương triều Mạc tại làng Ngũ Đoan, kiến Thụy, Hải Phòng.

Trong 65 năm trường tồn và phát triển nhà Mạc đã có những cống hiến nhất định cho lịch sử vẻ vang dân tộc, làm được rất nhiều việc hợp lòng dân như dẹp tất cả các cuộc nổi loạn cát cứ ở các địa phương, khuyến khích cung ứng nông nghiệp, chú trọng phát triển kinh tế tài chính thương mại, phát triển ngành nghề thủ công; mở rộng quan hệ khiếp tế, văn hoá với khá nhiều nước châu Á, châu Âu, chăm sóc thi cử nhằm tuyển nhân tài. Làng hội Đại Việt thời Mạc đi dần dần vào vậy ổn định…